Dünya üzerinde azalan kaynaklar ve sanayi kirliliğine bağlı düşen verim beslenme sorunlarına neden olmuştur. Gıdada verimi artırma adına kullanılan tarım ilaçları, toprağın kapasitesinin üzerinde ekimi yapılan besinlerdeki mineral ve vitamin yetersizliği, gelişen sanayi ve teknolojiye bağlı kapalı mekanlarda daha fazla gün geçirilmesine bağlı oluşan D vitamini eksiklikleri, günümüzde yapılan bazı çalışmalarda infertilite (kısırlık) problemlerine neden olup olamayacağı araştırılmıştır. Büyük çaplı araştırmaların çoğu demir ve D vitamini için yapılmıştır. Özellikle yeterli demir takviyesi alan kadınlarda yumurtlamaya bağlı infertilite (kısırlık) probleminin daha az olduğu gösterilmiştir. Yine bazı çalışma raporlarında çinkonunda yumurtlamayı kolaylaştırdığı ve adetlerin daha düzenli olmasını sağladığı raporlanmıştır. Folik asitin yumurta kalitesini artırdığı birçok çalışma ile ortaya konulmuştur. İnfertil (kısır) çiftlerde gebeliği artırıcı beslenme önerileri;
- Doymuş yağ oranlarını azaltın ve daha çok doymamış yağ kullanın.
- Hayvansal proteini azaltıp sebze proteinini artırın. Bunun için günde 200 gramın üzerinde sebze tüketin ve 2 adet meyve yiyin. Haftada sadece 3-4 öğün etsel beslenin ve bunun biri mutlaka balık olsun.
- Yüksek lifli ve düşük glisemik endeksli gıdalarla beslenin. Beyaz ekmek yerine tam buğday unlu ekmek tercih edin (günde en fazla 4 dilim), pirinç pilavı yerine bulgur pilavı tercih edin. Tam yağlı süt ürünlerini kullanın.
- Sıvı ihtiyacını mutlaka karşılayın. Günde 2-2.5 litre aktif su içiminiz olsun.
Bazı gıda ve vitamin eksiklikleri neredeyse halk sağlığı sorunu boyutundadır. Bunlar iyot, folik asit, vit-B12 ve D vitaminidir.
İyot
Türkiye de iyot eksikliği %30’lardadır. İyotlu tuz kullanımına rağmen yine de gebelerde iyot ihtiyacının iki kat arttığı unutulmamalıdır. Ayrıca iyotlu tuzdan yararlanabilmek için kağıt kapalı kutuda nem ve güneş görmeden saklanmalı ve altı ay içinde tüketilmesi gerekmektedir. Lahana, karnıbahar, şalgam, soya fasülyesi, yer fıstığı, çilek, şeftali, ıspanak, armut gibi yiyecekler iyot emilimini bozmaktadır. Hafif iyot eksikliğinde dahi algı bozulmakta, özellikle gebeliğin ilk dört ayında bebekte IQ düşüklüğü yapmaktadır.
D vitamini
Bugün ülkemizde %80 D vitamini eksikliği vardır. Bunun en büyük nedeni büyük çoğunlukla kapalı ortamlarda kalmaktır. T.C. Sağlık bakanlığı gebelere günlük 1200 ünite D vitamin takviyesi önermektedir.
Folik Asit ve vit-B12
Folik asit yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, fındık, ceviz, ıspanak ve narenciyede bulunur iken vitB12 süt, biftek ve kabuklu deniz ürünlerinde bulunur. Günlük olarak gebelerde 0.4 mg folik asit önerilir. VitB12 düzeylerininde 300 pg/dl’nin üzerinde olması istenir.