Benzer zamanda birden fazla folikülün yani içinde dişi yumurtası bulunan içi sıvı dolu kistlerin gelişimini sağlamak için yumurtalıkların ilaçlar ile uyarılması ve bu arada ultrason ve hormon testleri ile takibine kontrollü overyan hiperstimülasyon denir. Sonuç olarak, birden fazla olgun oosit denilen dişi yumurtası toplanabilir ve döllenebilir. Amaç gebelik şansını artırmaktır.
Yumurtalıkların uyarılması için klomifen gibi haplar veya folikül uyarıcı hormon (FSH) içeren ve adına gonadotropin denilen günlük enjeksiyonlar kullanılır. İlaç seçimi ve günlük kullanılan doz hastadan hastaya değişiklik gösterir. Kullanılan ilaç kombinasyonlarından oluşan birtakım protokoller vardır. Bu protokoller kullanılan ilaçlara ve süreye göre uzun ya da kısa protokoller diye adlandırılır. Uzun protokolde yumurta uyarıcı ilaçlardan önce üst merkez denilen ve yumurtaları uyarmak için gonadotropin salgılayan hipofiz denilen merkezi baskılayan ilaçlar kullanılır. Bu baskılama GnRH agonisti denilen iğneler ve/veya oral kontraseptif denilen doğum kontrol hapları ile yapılabilir. Kısa protokolde ise hem yumurtalıkları uyarıcı ilaçlar hem de üst merkezi baskılayıcı ilaçlar (GnRH antagonisti) doğal siklus başlangıcından sonra başlanır ve tedavi süresi uzun protokole göre daha kısa sürede gerçekleşir.
Uzun Protokoller
Yumurtaların uyarılacağı siklustan önceki adetin 21. gününde ultrason yapılır. Eğer 2 cm ve üzerinde bir kistik yapı yoksa baskılayıcı olarak “GnRH agonisti” içeren iğneler, günlük olarak cilt altına her gün yapılır. Baskılanmanın gerçekleşmesi ile yaklaşık 10 gün sonra hafif bir lekelenme olur ya da kanda bakılan estradiol seviyeleri 50 pg / mL’den az olması ile baskılanmanın gerçekleştiği doğrulanır. Eğer bir önceki adetin 21. gününde bakılan ultrasonda kist olmasını istemezseniz, o adetin başından itibaren oral kontraseptif denilen doğum kontrol hapı da başlanabilir ve bir süre sonrada “GnRH agonisti” içeren iğneler başlanarak baskılama gerçekleştirilir.
Baskılamanın gerçekleştiği doğrulandıktan sonra yumurtaları uyarmak için folikül uyarıcı hormon (FSH) içeren ve gonadotropin denilen ve cilt altına yapılan iğneler de GnRH agonistleri ile birlikte yapılmaya başlanır. Gonadotropin dozu ise hastanın yaşı, kilosu ve daha önceki tedavi doz tecrübelerine göre ayarlanır. Bu arada içinde yumurta olan ve folikül denilen yapılar oluşmaya başlar. Bunların büyümeleri vaginal yoldan yapılan ultrasonlarla belli aralıklarla takip edilir. Bu foliküllerin olgun yumurta olduğuna karar verildiğinde yani 17-18 mm olduğunda hem GnRH agonistleri hem de Gonadotropin iğneler kesilir. Yumurtlamayı tetiklemek için hem üriner hem de rekombinant hCG preparatları mevcuttur. Çatlatma iğnesi olarak da bilinen bu iğnelerden biri yapılır ve yapılan iğneden yaklaşık 34-36 saat sonra anestezi altında yumurta toplama işlemi denilen OPU yapılır.
Kısa Protokoller
GnRH antagonistleri, GnRH agonistlerinden daha kısa sürede baskılama sağladıkları için kısa protokollerde tercih edilirler. Kısa protokolde önce adetin 2 ya da 3. gününde yumurtaları uyarmak için gonadotropin başlanır. Gonadotropin dozunun 5. gününde ya da foliküller 14 mm olduğunda üst merkez olan hipofizi baskılamak için “GnRH antagonist”leri de başlanır. Bu aşamadan sonraki işlemler uzun protokolde yapılanlarla aynıdır.
Her iki protokolün gebelik oluşturma açısından farkı yoktur.